PERSBERICHT


Museum De Lakenhal verwondert met Toverlantaarns

12-03-2012

Museum De Lakenhal bezit een onontdekte schat: de mooiste museale verzameling van 18e-eeuwse toverlantaarnplaatjes van Nederland. De voorloper van de diaprojector en de bioscoopfilm en wordt het komende half jaar weer tot leven gewekt in Museum De Lakenhal.

De kleine, handgeschilderde kunstwerkjes op glas werden vroeger met behulp van toverlantaarns op de muur geprojecteerd, ter lering en vermaak van kinderen en volwassenen. Naast de originele platen en lantaarns worden eigentijdse, interactieve installaties gepresenteerd en zijn er live-voorstellingen te zien om de sfeer van vroeger te proeven.

 

Laterna magica
De toverlantaarn werd halverwege de 17e eeuw uitgevonden, vrijwel zeker door de Nederlandse wetenschapper Christiaan Huygens. De projectie van een beeld op een witte muur had voor de toenmalige toeschouwer zoiets magisch dat de lantaarns al snel bekend stonden als ‘laterna magica’: toverlantaarn. Geleerden gebruikten de lantaarn om de wetten van de optica mee uit te leggen. Vermogende mensen schaften er één aan voor hun verzameling en om voorstellingen te geven voor vrienden. Ook waren er al gauw rondtrekkende lantaarnisten, die stad en land afreisden om op kermissen voorstellingen te geven voor het volk. Zo bereikte de toverlantaarn al in de 18e eeuw een breed publiek.
 
Leidse productie
In de eerste helft van de 18e eeuw werden de beste lantaarns gemaakt in het atelier van de Leidse instrumentenmaker Jan van Musschenbroek.  Het atelier zorgde zelf voor beschilderde plaatjes bij de lantaarns, waarvan een indrukwekkende verzameling zich nog altijd in de collectie van Museum De Lakenhal bevindt. Behalve allerlei vermakelijke beelden zoals dwergen en apen, groteske koppen en Comedia dell’Arte-figuren, werden ook erotische voorstellingen gemaakt. Vandaar dat in de tentoonstelling ook een speciaal ‘erotisch kabinet’ is opgenomen. In de 19e eeuw beleefde de toverlantaarn zijn grootste bloeiperiode. Door nieuwe technieken werden de toverlantaarns steeds beter en goedkoper, waardoor steeds meer mensen ervan konden genieten. Uit deze tijd stammen de massaproductieplaatjes, waarvan De Lakenhal ook kenmerkende exemplaren bezit.
 
Interactief
Op de tentoonstelling is de ontwikkeling van de lantaarn en de bijbehorende plaatjes in beeld gebracht, van de vroege 18e eeuw tot de uiteindelijke neergang na de uitvinding van de film. Het Rotterdamse mediacollectief Rnul Interactive maakte drie interactieve installaties die bezoekers in staat stellen zelf in de huid van de lantaarnist te kruipen. Tijdens de tentoonstelling worden verschillende live-toverlantaarnvoorstellingen gegeven, die nog altijd leuk zijn voor jong en oud.
 
Collectie
Een bezoek aan Museum De Lakenhal is altijd bijzonder vanwege het monumentale gebouw en de hoogwaardige collectie. Tot het einde van deze zomer zijn vier speciale presentaties te zien, gewijd aan de ‘Brillenverkoper’ van Rembrandt van Rijn, aan Floris Verster en zijn bijzondere band met de dichter Albert Verwey, en aan de vroege jaren van De Stijl, die in 1917 door Theo van Doesburg in Leiden werd opgericht. 

 

Museum De Lakenhal maakt beeldende kunst, kunstnijverheid en geschiedenis in Leiden toegankelijk voor een breed publiek om hen te inspireren en bij te dragen aan hun ontwikkeling. Grote meesters als Rembrandt, Jan Steen, Theo van Doesburg en Erwin Olaf zijn in het museum te bewonderen.

 

 

Informatie
Afdeling Publiekszaken

Beeldaanvraag
Voor het gebruik van beeldmateriaal van objecten uit de collectie dient u, zowel privé als voor commerciële toepassingen/websitegebruik, toestemming en reproductierechten aan te vragen bij Museum De Lakenhal. Voor een optimale service, adviseren wij dit verzoek minimaal twee maanden van te voren in te dienen.

Beeldmateriaal in de vorm van een digitaal bestand en/of reproductierechten kan worden aangevraagd door het fotobestelformulier (MS-Word bestand) te downloaden, in te vullen en op te sturen naar postbus@lakenhal.nl. Hierop zullen wij uw aanvraag in behandeling nemen. Zie de prijslijst voor informatie over kosten en voorwaarden.
Lage resolutie bestanden die gebruikt zullen worden voor educatie, studiedoeleinden of werkstukken kunnen kosteloos geleverd worden. Deze bestanden zijn niet geschikt voor professioneel drukwerk.

Nota bene: Voor de meeste objecten is voor publicatie geschikt beeldmateriaal beschikbaar. Het kan echter voorkomen dat de door u gevraagde afbeelding niet in hoge resolutie aanwezig is. Het is op dit moment niet mogelijk het object op korte termijn uit het depot te halen, op te stellen en te laten fotograferen. De mankracht en faciliteiten die we hebben, worden momenteel volledig ingezet voor het inhalen van achterstanden op het gebied van collectiemanagement. Dit naast onze dagelijkse programmering en openstelling voor publiek. Naar verwachting zijn de achterstanden in 2014 ingehaald en is onze collectie via de website voor publiek ontsloten. Met de inhaalslag beogen we in de toekomst een optimale publieke service te kunnen verlenen.